Abbasydzi.html



Mapa świata w roku 820

Abbasydzi - jedna z dwóch największych (37 kalifów) sunnickich dynastii imperium muzułmańskiego, rządząca Kalifatem Bagdadu. Sięgnęła po władzę w 750, kiedy pokonała w bitwie poprzednio rządzących Umajjadów; przeżywała rozkwit przez dwa następne stulecia, potem z kolei znalazła się pod protektoratem Bujidów, a następnie Seldżuków, aż w końcu została unicestwiona przez Mongołów. W 1258 roku wódz mongolski Hulagu-chan zdobył Bagdad i był to faktyczny koniec znaczenia dynastii, chociaż Mamelucy utrzymywali jej potomków jako nieuznawanych przez inne państwa muzułmańskie kalifów jeszcze do roku 1517.

Spis treści

edytuj Rebelia przeciwko Umajjadom

Kalifowie Abbasydów swoje prawa do tytułu rościli na podstawie pochodzenia ich przodka, Abbasa ibn Abda al-Muttaliba (ok.565-ok.653), jednego z najmłodszych wujów proroka Mahometa. Legitymowali się jako prawowici potomkowie Proroka oraz negowali prawa Umajjadów, którzy byli potomkami Umajja, należącego do innego klanu niż Mahomet w strukturze plemienia Kurajszytów.

Abbasydzi również odcinali się od Umajjadów, atakując ich etykę materialistyczną, charakter moralny oraz - ogólnie - administrację. Popierali też niearabskich muzułmanów, zwanych mawali, którzy w imperium Umajjadów odgrywali rolę drugorzędnych mieszkańców, nie odpowiadających zbudowanemu na więziach pokrewieństwa modelowi społeczeństwa. Muhammad ibn 'Ali, prawnuk Abbasa, rozpoczął opozycyjną kampanię, której celem było przywrócenie władzy rodzinie Proroka.

W czasie rządów Marwana II ruch ten osiągnął punkt kulminacyjny w postaci rewolty Imama Ibrahima, czwartego potomka Abbasa, który, przy wsparciu prowincji Chorasan osiągnął znaczące powodzenie, ale został schwytany w 747 i zmarł w więzieniu (według niektórych podań, został zamordowany). Jego brat, Abdallah, znany jako Abu al-'Abbas as-Saffah, przejął zwierzchnictwo nad rebeliantami i po ogromnym zwycięstwie nad rzeką Większy Zab (750) ostatecznie pokonał Umajjadów i ogłosił się kalifem.

edytuj Zjednoczenie i schizma

Abbasydzi, w procesie obalania Umajjadów, polegali w znacznym stopniu na pomocy Persji. Następca Abu al'Abbasa, Mansur, przeniósł w 762 r. stolicę z Damaszku do Bagdadu i powitał niearabskich muzułmanów na swoim dworze. Pomogło to w integrowaniu arabskich i perskich kultur, jednak zraziło wielu arabskich zwolenników, szczególnie z prowincji Khorosan, którzy pomagali Abbasydom podczas wielu bitew przeciwko Umajjadom.

Te nieporozumienia poprowadziły do poważnych problemów. Umajjadzi, chwilowo bez potęgi, nie zostali zniszczeni. Odbudowali swój kraj w Hiszpanii w 756, ogłosili się kalifami, a na dodatek przyjęli kulturę mauretańską, która była radykalne odmienna od tej, która powstała ze złączenia arabskiej i perskiej pod rządami Abbasydów.

Abbasydzi znaleźli się również w konflikcie z szyitami, którzy wspierali ich w trakcie wojny z Umajjadami, mając na względzie pokrewieństwo Abbasydów z Mahometem. Gdy tylko potomkowie Abbasa znaleźli się przy władzy, zaczęli otwarcie popierać islam sunnicki i wypierać szyicki. Prowadziło to do wielu sporów, zwieńczonych powstaniem w Mekce w 786. Po krwawych walkach szyici zbiegli do Maghrebu i założyli tam państwo Idrysydów, a krótko później berberscy Kharici powołali niepodległe państwo w północnej Afryce w 801.

W tym samym czasie Abbasydom przyszło się mierzyć z problemami znacznie bliżej rodzimych terenów. Cesarstwo Bizantyjskie walczyło z nimi o władze nad Syrią i Anatolią, a Harun ar-Raszid (786-809) do tych problemów dodał konflikt z Barmakidami, rodem perskich wezyrów dostarczającym wcześniej kalifatowi fachowych administratorów.

edytuj Mamelucy

Mając do czynienia z takimi przeszkodami, Abbasydzi zdecydowali się na stworzenie armii lojalnej tylko kalifatowi, powołanej głównie z tureckich niewolników, zwanych Mamelukami, ale także ze Słowian i Berberów. Te wojska, ustanowione za rządów Al-Ma'muna (813-833) i jego brata Al-Mu'tasima (833-842) zapobiegły dalszemu rozpadowi imperium.

Z drugiej strony były również powodem całkowitego kresu rządów Abbasydów. Powołanie cudzoziemskiej armii oraz przeniesienie stolicy z Bagdadu do Samarry przez Al-Mu'tasima spowodowało rozłam między kalifatem i ludźmi, którymi kalifat chciał rządzić. Siła Mameluków rosła stopniowo, aż Al-Radi (934-941) został zmuszony do przekazania prawie wszystkich funkcji rządowych Mahomedowi bin Raikowi. W roku 945 szyiccy Bujidzi zdobyli władzę w Bagdadzie, rządząc środkowym Irakiem przez ponad sto lat, aż do momentu, kiedy zostali obaleni przez Turków Seldżuckich w roku 1055. W tym samym okresie rodzina Hamdanidów, inna dynastia szyicka, zawładnęła północnym Irakiem, prowadząc do niesłychanej ekspansji wpływów szyickich. Abbasydzi stali się marionetkowymi przywódcami.

edytuj Edukacja

Rządy Haruna ar-Raszida (786-809) i jego następców odznaczyły się jako lata ogromnego dorobku intelektualnego. Wielu średniowiecznych myślicieli i filozofów żyjących pod rządami muzułmanów, często będący ateistami lub heretykami, odgrywało znaczącą rolę w przekazywaniu greckich, hinduskich oraz innych przedislamskich źródeł wiedzy chrześcijańskiemu zachodowi (m.in. myśli Arystotelesa). Aleksandryjska matematyka, geometria i astrologia, nad którą pracowali swojego czasu jednostki jak Euklides lub Ptolemeusz, były ulepszane i rozszerzane przez uczonych muzułmańskich, takich jak matematyk Al-Chuwarizmi, od którego swoją nazwę wzięła algebra, filozof Al-Farabi, czy lekarz Al-Razi.

edytuj Koniec kalifatu

Hulagu-chan zdobył Bagdad 10 lutego 1258, mordując znaczną część mieszkańców. Al-Musta'sim, ostatni kalif z dynastii Abbasydów rządzący w Bagdadzie został wtedy stracony dziesięć dni później. Abbasydzi dalej starali się kierować sprawami religijnymi z Egiptu pod Mamelukami, ale dynastia w końcu wygasła wraz z Motawakkilem III, który zmarł w Konstantynopolu jako więzień Selima I.

edytuj Abbasydzi Kalifatu Bagdadzkiego 750 - 1258

Przejęli władzę po wymordowanej dynastii Umajjadów. Pierwszy z rodu Haszymidów, który został wybrany kalifem 8 listopada 749 roku i utworzył nową dynastię był Al-Abbas.

edytuj Abbasydzi Kalifatu Kairskiego 1261 - 1517

edytuj Zobacz też:


Aktualny kurs dolara:
dolar amerykański(USD): 3,0845

Online News

Niedawno firma Stat24 ogłosiła, iż umożliwi użytkownikom darmowych statystyk osiąganie zysków z emisji reklam. W oficjalnym mailingu nie zdradzono jednak zbyt wielu szczegółów. Redakcja Dziennika Internautów spróbowała uzyskać kilka dodatkowych informacji. [read more]

26 listopada 2008 r., we Wrocławiu odbędzie się pierwsze z serii spotkanie ludzi związanych czysto z internetem. [read more]

Bezprzewodowy dostęp do Internetu blueconnect z netbookiem za 1 zł to nowa oferta Polskiej Telefonii Cyfrowej (operatora sieci Era). Zakupu będzie można dokonać od 24 listopada. [read more]

"Play Fair" to kampania mająca namówić do zakupu oryginalnych systemów operacyjnych m.in. Windows XP organizowana przez Microsoft. Wabikiem na kupujących może okazać się konkurs z nagrodami (m.in. laptop, telewizor, konsole do gier). [read more]

Nakręcony telefonem film przedstawiający śmierć Polaka rażonego paralizatorem został nagrodzony na Europejskim Festiwalu Czterech Ekranów w Paryżu - informuje Rzeczpospolita za PAP. W ten sposób doceniono nie tylko powagę wydarzenia, ale także rolę dziennikarstwa obywatelskiego. [read more]

Miasta